~Genel Tanımlar~

Bina, yol, hava alanı, köprü gibi yapıların inşa edileceği alanlarda,yapıların projelendirilmesinde maliyet ve emniyetini etkileyen en Önemli faktör yerin jeolojik durumudur. Bina Temellerinin Kaya yada diğer zemin tiplerine oturmaları durumunda oturma, kabarma, sıvılaşma gibi problemlerle karşılaşılır.Bu problemler daha çok temeli oluşturan kaya yada zeminlerin litolojik,petrografik ve yapısal Özellikleri ile ortamda bulunan yeraltı ve yerüstü suyundan kaynaklanır.Bu sebeple yapıların projelendirilmesi Öncesinde temeli oluşturacak olan kaya yada zeminin jeoteknik Özelliklerinin ortaya konulması hem yapı maliyeti hem de yapı emniyeti açısından kaçınılmaz olmaktadır.Hangi tür yapı olursa olsun, temel zemininden kaynaklanabilecek problemler,yapılacak jeoteknik zemin etüdleri neticesinde elde edilecek bulgulara göre çözümlenebilir.Jeoteknik zemin etüdleri kapsamında yapılacak zemin sondajları ve arazi gÖzlemleri ile zemin yada kayanın litolojisi, kalınlığı, yeraltı suyu derinliği yapılacak olan arazi deneylerive alınan zemin yada kaya numuneleri üzerinde yapılan laboratuar deneyleri ile zemin emniyet gerilmesi gerekmektedir. Bu sebeple toplam bina maliyetinin %0.2′si kadar bir maliyete sahip jeoteknik zemin etüdlerinin yapılması, meydana gelebilecek doğal felaketlerde hasarın en aza indirilmesi için olmazsa olmaz koşuludur. Zemar 2000 jeo. jeo. jeo. sondajcılık referanslarındanda görüleceği üzere yurt içi ve yurt dışı zemin etüd raporu hazırlnması konusunda deneyim sahibi Öncü bir kuruluştur.

ZEMİN ETÜT YÖNTEMLERİ

Jeofizik Etüt

Jeolojik Etüt

Jeofizik Nedir?
 • Jeofizik, yeryuvarını oluşturan jeolojik birimlerin farklı fiziksel özelliklerini kullanarak yer içini inceleyen, tanımlayan bir bilim dalıdır.
• Fizik, Matematik (sayısal matematik), Bilgisayar ve Elektronik kullanır.
• Yer, atmosfer, okyanus ve denizler ile gezegenleri araştırır.
Uğraşı Alanı  :
Dünyamız (kara ve denizlerde yerin içini, atmosferi ve diğer gezegenler)
Ne Yapar?
– Fiziksel özelliklerine göre araştırır.
Nasıl Yapar?
– Farklı fiziksel özelliklerden (özdirenç, hız, yoğunluk gibi) dolayı oluşan tepkileri (gerilim farkı, yer değiştirme, yerçekimi ivmesi) elektronik aletler yardımı ile ölçer. Sayısal matematik ve bilgisayar kullanarak farklı fiziksel modeller üretir ve yorumlar.
Jeofizik Yöntemler:
Gravite Yöntemi
Manyetik Yöntemi
Elektrik Yöntemler
Elektromanyetik yöntemler
Sismik Yöntemler
Sismoloji……
Jeofizik Yöntemler(kaynak türüne göre)
Doğal kaynaklı(Gravite,manyetik…)
-Veri toplamak kolay
-Araştırma derinliği büyük
Yapay kaynak(Özdirenç,Sismik)
-Veri toplamak zor
-Araştırma derinliği kaynağın gücü ve yönteme bağlı
  
Uygulama Alanları
 
Levha tektoniği ve deprem araştırmaları
Sismik yöntemlerle karada ve denizde jeolojik yapıların araştırılması
Jeolojik zamanlardaki yer manyetik alanının belirlenmesi
Yeraltı kaynaklarının araştırılması
Çevre jeofiziği
Arkeolojik araştırmalar
Atmosfer ve uzay araştırmaları
Termal alan araştırmaları 

Neden Jeofizik?  

SİSMİK KIRILMA
Sismik Kırılma Yöntemi sismik dalgaların, yüzeysel tabaka içinde ilerlemesi ve alt tabakalardan kırılarak, hızla yansımalarının yeryüzüne yerleştirilen cihazlar (jeofon) ile dalga varış zamanlarının ölçümlenmesine dayanır. 
-Amaca uygun kullanılacak jeofizik yöntemin seçimi çok önemli
-Jeolojik problem tam olarak belirlenmelidir. Buna göre ölçülmesi gereken fiziksel özelliğe karar verilmelidir.
-Eğer fiziksel prensipler yanlış anlaşılırsa sonuçlar yanlış yorumlanır.
 
JEOTEKNİK SONDAJLAR
�� Jeoteknik etütler; mühendislik jeolojisi, sondaj, arazi ve laboratuar deneyleri, yeraltısuyu gözlemleri, jeofizik ölçümler, görsel incelemeler ve yerel deneyimlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda mühendislik yapılarının oturacağı yeraltı koşullarının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır
�� Mühendislik yapılarının tasarımına esas teşkil edecek olan bu jeoteknik etütlerin önemli aşamalarından birisi de sondaj
çalışmalarıdır
�� Jeoteknik değerlendirmeler ve mühendislik yapısının tasarımı, sondajlardan elde edilen verilere dayalı olarak yapılmaktadır
�� Zemin ve kayalar hakkında ayrıntılı jeolojik ve mühendislik bilgileri, sadece sondaj çalışmaları ile sağlanabilmektedir
  
JEOTEKNİK SONDAJ TÜRLERİ
 
�� Jeoteknik sondajlar; çalışılan jeolojik birimlerin özelliklerine, kullanılan sondaj yöntemi ve ekipmanlarına göre zemin ve kaya sondajları olmak üzere ikiye ayrılabilir 
�� Sondaj işlemi tamamen zeminde yapılıyor ise zemin sondaj teknikleri, tamamen kayada yapılıyor ise kaya sondajı teknikleri uygulanmaktadır 
�� Sondaj işlemi önce zemin daha sonra kaya birimler boyunca yapılacaksa önce zemin daha sonrada kaya sondaj teknikleri uygulanmalıdır
  
ZEMİN SONDAJLARI
 
�� Çakıl, kum, silt ve kil türü jeolojik birimlerde, örnek almak ve zemin tipini belirlemek amacıyla yapılan sondajlara zemin sondajı denilmektedir
�� Zeminlerde yapılan sondaj çalışmalarında, genellikle sürekli helisel burgular kullanılmaktadır
�� Çevresinde yukarıdan aşağıya helezon şekilli bir yüzeyle çevrili boru ve bu borunun ucundaki matkaptan oluşan sisteme sürekli helisel burgu denilmektedir
�� Bu tip burgular, sondaj makinasının tijine bağlanılmakta ve kuyuya döndürülerek indirilmektedir
�� Bu sondaj yönteminde, sondaj çamuru kullanılmamakta ve zeminler kuru olarak delinmektedir
 
KAYA SONDAJLARI
 
•Kayalarda yapılan sondajlar, karotlu sondajlardır
• Çalışmanın niteliğine ve kuyu derinliğine bağlı olarak
•konvensiyonel veya wire-line karotlu sondaj teknikleri
 
JEOTEKNİK SONDAJLARIN PLANLANMASI
 
�� Sondajların dizilimi ve sıklığı, bir ölçüde jeolojik koşulların karmaşık olup olmaması ile denetlenmektedir 
�� İlk sondajlardan elde edilen bilgiler ışığında dizilim ve sıklıkla ilgili program değiştirilebilmektedir 
�� Otoyollar, demir yolları, baraj ve göletler, yeniden yer kazanım projeleri genişleyen ve büyüyen projeler olup, sondaj sıklığı sahanın jeolojisine bağlıdır 
�� Pratik olarak, bir sahada en azından bir adet derin sondaj yapılarak, öncelikle jeolojik koşulların derinlikle değişimi hakkında ön bilgi edinilmelidir  
  

Sondaj derinliğinin planlanmasında şu hususlar dikkate alınabilir

�� Sondajların, taşıma kapasitesi uygun olan birime kadar ve temel açısından uygun olmayan tüm jeolojik birimler geçilene kadar devam etmesi gereklidir
�� Yüksek taşıma kapasitesine sahip sığ bir seviye ile örtülü olsalar bile, yumuşak seviyelerde de ilerleme yapılmalıdır
�� Yapı aşırı konsolidasyona uğramış birimler üzerinde inşa edilecek ise, bu tür birimlerde de ilerleme yapılmalıdır
�� Çok ağır yük veya sızıntının olduğu durumlar dışında sondajlar, kaya birimine veya oldukça yüksek taşıma kapasitesine sahip bir zemine ulaşılana kadar devam etmelidir
�� Yapı, kaya birimler üzerinde inşa edilecekse, temel kaya-ayrışmış blok ilişkisinin göz ardı edilmemesi bozunma açısından önemlidir
�� Sağlam kayada en az 3-5 m ilerleme yapılarak bozunma bölgesinin derinliği ve özelliği araştırılmalıdır
 
ZEMİNLERDEN ÖRNEK ALIMI 
  
•Zemin sondajları aracılığıyla zeminlerin jeomekanik özelliklerinin tayini için örnekler alınmaktadır
•Sondajda kuyu içerisine örnek alma amacıyla indirilen mekanik gereçlerle alınan örneklere bozulmuş örnek denilmektedir. Bu örnekler, formasyonun doğal yapısını aksettirmediği için yani kırılmak, parçalanmak, sulandırmak, suyu süzülmek ve darbe ile biçimsel bazı deformasyonlara uğradığından bu şekilde nitelendirilmektedir
• Bozulmuş zemin örnekleri, zemin sınıflaması ve indeks özelliklerin belirlenmesine yönelik deneylerde kullanılmaktadır
•Zemini deformasyona uğratmadan (zeminin fiziksel, kimyasal ve yapısal özelliklerini bozmadan doğal durumuna en yakın olarak) çeşitli deneyler için bozulmamış örnek alınması gerekmektedir
•Örnekleme sırasında ve sonrasında bozulma, daha çok zeminlerde ve kaya-zemin arasındaki geçiş malzemelerinde meydana gelmektedir
• Zeminlerin dayanım, deformabilite ve konsolidasyon özellikleri gibi mühendislik tasarımında esas alınan parametreler ise, bozulmamış örnekler üzerinde belirlenmek zorundadır
•Zeminlerin arazideki davranışı en kolay şekilde, alınan bozulmamış örneklerin laboratuvarda deneye tabi tutulması ile saptanabilmektedir
•Kayaçlar, zeminlere oranla daha sağlam ve sert malzemeler oldukları için, bu malzemelerden örnek alınırken örneğin yapısı kolay bozulmaz, dolayısıyla kayaç örnekleri pratik amaçlarla bozulmamış olarak kabul edilmektedir
  

Bozulmamış Numune Alma

•Bozulmamış örnek alma işlemi için Shelby tüpü adı verilen ince duvarlı(cidarlı) tüpler kullanılmaktadır 
•İnce duvarlı tüpler ile çok sert, çimentolaşmış veya çakıllı olup, tüpün itilmesini engelleyen zeminler ile tüpten düşecek derecede yumuşak zeminler dışında kalan(bir miktar kohezyonlu) kohezyonlu zeminlerden (kil, kumlu kil, siltli kil, killi silt) bozulmamış örnekler alınabilmektedir 
•Gerçekte, sondaj tekniği ne kadar gelişmiş olursa olsun bozulmamış örnek alma olanağı yoktur 
•Fakat, dikkatli olarak uygulanacak bir teknikle bozulma oranı çok düşük bir düzeyde tutulabilmektedir   

SPT Deneyi ve Bozulmuş Örnek Alımı 

•Gevşek kumlar ve çakıl gibi kohezyonsuz zeminlerden örselenmemiş örnek almak için geliştirilmiş bir sondaj yöntemi henüz bulunmamaktadır 
•Kumlu ve çakıllı zeminlerden örselenmiş örnek almak ve dayanım parametrelerini elde etmek amacıyla SPT tüpü adı verilen yarık tüplü örnek alıcılar kullanılmaktadır 
•Sondaj kuyularında her 1,5 metrede bir ve zemin değişimlerinde SPT tüpü ile örselenmiş örnek alınmaktadır 
•Bu örnek alım yöntemi veya deney; sondaj tijlerine bağlanan SPT tüpünün, 63.5 kg ağırlığındaki bir şahmerdanın 76.2 cm yükseklikten tijler üzerine düşürülerek zemine 45 cm sokulması ilkesine dayanmaktadır 
•SPT tüpleri zemine şahmerdanlar aracılığı ile sokulmaktadır
 

Detaylı bilgi almak için firmamızı arayabilirsiniz.
0322 453 20 00